ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΧΩΡΙΣ ΗΘΙΚΗ

Tο παρόν άρθρο είναι εισαγωγή σε μία κριτική στα κοινωνικά ήθη, μία συνεισφορά στο αναγκαίο έργο της επαναστατικής ανθρωπολογίας. Το κομμουνιστικό κίνημα έχει ως κεκτημένη μία διάσταση τόσο της τάξης όσο και της ανθρωπότητας. Παρόλο που ο κεντρικός ρόλος του προλετάριου εργάτη είναι η θεμελίωση αυτού του κινήματος, και παρόλο που αυτό το κίνημα δουλεύει για την ανθρώπινη κοινότητα, δεν παίρνει μορφή ούτε εργατισμού[i] ούτε ανθρωπισμού. Προς το παρόν, ο ρεφορμισμός ζει από το διαχωρισμό (που δημιουργείται) από τη συσσώρευση των απαιτήσεων σε παράλληλες σφαίρες, χωρίς να θέτει σε αμφισβήτηση τις σφαίρες αυτές. Ένα μέτρο της ισχύος οποιουδήποτε κομμουνιστικού κινήματος είναι (ή θα έπρεπε να είναι) η ικανότητά του να αναγνωρίζει και να ξεπερνά στην πράξη το χάσμα ή την αντιπαράθεση μεταξύ της τάξης και του κοινωνικού συνόλου.

Αυτό το χάσμα κι αυτή η αντιπαράθεση ευδοκιμούν στις αντιφάσεις των συναισθημάτων μας και κάνουν την κριτική των κοινωνικών ηθών ένα ιδιαίτερα «λεπτό» ζήτημα.

Αυτό που ακολουθεί δεν είναι ένα άρθρο για τη «σεξουαλικότητα», η οποία, όπως η οικονομία ή η εργασία, είναι ένα ιστορικό και πολιτισμικό προϊόν. Όπως η οικονομία και η εργασία, η σεξουαλικότητα γεννήθηκε σα μια συγκεκριμένη σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας υπό τον καπιταλισμό του δέκατου ένατου αιώνα, οπότε σφυρηλατήθηκε και θεωρητικοποιήθηκε (ανακαλύφθηκε), κι έπειτα κατέστη χυδαία από τον καπιταλισμό του εικοστού αιώνα. Μέσα στην ολότητα της κομμουνιστικής ύπαρξης μπορεί να ξεπεραστεί.

Για τους ίδιους λόγους, αυτή δεν είναι «μία κριτική της καθημερινής ζωής», η οποία θα μπορούσε να αναφέρεται στη σεξουαλικότητα ως «αποκλειόμενο» και αντιτιθέμενο με τη δουλειά κοινωνικό χώρο, αλλά μια κριτική των ηθών. «Ήθη» που συμπεριλαμβάνουν ολόκληρο το φάσμα των ανθρώπινων σχέσεων και των συναισθηματικών τους διαστάσεων. Δεν είναι αποκομμένα από την υλική παραγωγή (οι αστικές οικογενειακές αξίες, για παράδειγμα, δεν μπορούν να διαχωριστούν από την ηθική της εργασίας).

Εφόσον ο καπιταλισμός, με τον τρόπο του, συνοψίζει το παρελθόν της ανθρωπότητας που τον δημιούργησε, δεν υπάρχει καμία επαναστατική κριτική χωρίς μία κριτική των κοινωνικών ηθών και των τρόπων ζωής που προηγήθηκαν του καπιταλισμού και αφομοιώθηκαν από αυτόν.


[i] [Σ.τ.μ.]: Στην ελληνική μετάφραση του κειμένου “Proletaire et travail: une histoire damour?” (To work or not to work? Is This The Question?) των Gilles Dauvé, Karl Nesic στο τεύχος 11 του περιοδικού Τα Παιδιά Της Γαλαρίας υπάρχει το εξής σχόλιο: «[…] ο εργατισμός (operaismo) χρησιμοποιούσε την κριτική στην εργασία σαν ενοποιητικό στοιχείο στο οποίο θα μπορούσε να χτιστεί κάποια οργάνωση (άλλοτε φτιαγμένη από τα κάτω, άλλοτε από τα πάνω α λα Λενιν) . Ο εργατισμός θεωρούσε κοινό στοιχείο σε όλες τις κατηγορίες των προλεταρίων το ότι όλοι δούλευαν, είτε επίσημα είτε ανεπίσημα, με μισθό ή χωρίς, είτε μόνιμα είτε περιστασιακά. Έτσι λοιπόν, ακόμα και όταν προωθούσε την εξέγερση στον εργασιακό χώρο στόχος του εργατισμού ήταν να αναγνωριστεί η εργασία του καθενός μέσω του υποθετικά ενοποιητικού συνθήματος για «πολιτικό μισθό».  Αντί να συνεισφέρει σε μια διάλυση της εργασίας μέσα στο σύνολο της ανθρώπινης δραστηριότητας, ήθελε να αντιμετωπίζονται όλοι (γυναίκες, άνεργοι, μετανάστες , φοιτητές κλπ) σαν εργάτες. Η κριτική της εργασίας χρησιμοποιήθηκε σαν εργαλείο για την απαίτηση της γενίκευσης της πληρωμένης παραγωγικής δραστηριότητας, δηλ. της μισθωτής εργασίας. Ο ε. αγωνιζόταν για την αναγνώριση του κεντρικού ρόλου της εργασίας, δηλ. κάτι το οποίο είναι αντίθετο στην κατάργηση της εργασίας. Δείτε π.χ. το περιοδικό Zerowork , τεύχος 1, Νέα Υόρκη, 1975. Αυτή η αντίφαση εκφράστηκε στο σύνθημα  της ομάδας Potere Operaio  «από τον  αγώνα για μισθό στην κατάργηση της μισθωτής εργασίας». Η έλλειψη χώρου μας απαγορεύει να μπούμε σε λεπτομέρειες. Δείτε επίσης δύο πολύ κατατοπιστικές εκδόσεις της [αγγλικής] ομάδας Red Notes τη δεκαετία του ’70 : Italy 1977-78. Living with an earthquake και Working Class Autonomy and the Crisis. Ως απόδειξη του γεγονότος ότι η κριτική της εργασίας υπερβαίνει τα σύνορα των αποκαλούμενων πλούσιων κοινωνιών, βλ. τη μπροσούρα A Ballad Against Work (1997) της ινδικής ομάδας Collectivities, Majdoor Library, Autopin Jhuggi, NIT, Faribadad 121001, India. [ΤΠΤΓ: Η έλλειψη χώρου μπορεί να απαγορεύει στους Ντωβέ-Νεζίκ να μπουν σε λεπτομέρειες αλλά δεν τους απέτρεψε από τις μονομέρειες. Μια και δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άλλη παρουσίαση του Zerowork στα ελληνικά, παραπέμπουμε στα Παιδιά της Γαλαρίας #9, σελ. 15-27, όπου συνοψίζεται όλη η συζήτηση γύρω από το ζήτημα του μισθού και της άμισθης εργασίας εντός του «αυτόνομου» κινήματος. Ανεξάρτητα από κάποιες γενικές απαράδεκτες πολιτικές του επιλογές, αυτό που φαίνεται σαν αντίφαση του εργατισμού είναι στην πραγματικότητα η κατ’ ανάγκην αντιφατική πάλη του προλεταριάτου καθώς αγωνίζεται ταυτόχρονα μέσα και ενάντια στη μισθωτή σχέση, για ένα μισθό που θα του επιτρέψει να βρεθεί σε καλύτερη θέση για να αρνηθεί αυτή την εργασία. Ο ε. δεν αποσκοπούσε απλά στην «αναγνώριση του κεντρικού ρόλου της εργασίας». Και φυσικά, για λόγους χώρου πάλι, αφήνουμε και εμείς απ’ έξω άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές της «αυτονομίας», όπως π.χ. την ανάλυση της καπιταλιστικής χρήσης των μηχανών που είχε ήδη απ’ τη δεκαετία του ’50 υπερβεί την ψευδή αντίθεση ντετερμινισμού – απροσδιοριστίας που εξακολουθεί να ταλανίζει το σύντροφο Ντωβέ]. ». Δείτε επίσης την κριτική στα “Storming Heaven: Class Composition and Struggle in Italian Autonomist Marxism” του Steve Wright και “Reading Capital Politically” του Harry Cleaver, στη μπροσούρα «Από τον ιταλικό εργατισμό (operaismo) στον αυτόνομο μαρξισμό».


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: